Đối với một số bệnh ung thư, giá trị T, N và M không phải là những yếu tố duy nhất quyết định giai đoạn. Một số yếu tố khác có thể được tính đến bao gồm: Cấp độ, loại tế bào, vị trí khối ung thư, xét nghiệm tế bào ung thư, nồng độ các dấu hiệu u trong máu, tuổi của bệnh nhân…

Các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến giai đoạn ung thư

Một số yếu tố khác có thể được tính đến bao gồm:

Cấp độ

Đối với hầu hết các loại ung thư, cấp độ là thước đo mức độ bất thường của các tế bào ung thư dưới kính hiển vi. Điều này cũng được gọi là sự biệt hóa. Cấp độ có thể quan trọng vì các loại ung thư có nhiều tế bào trông bất thường hơn có xu hướng phát triển và lan rộng nhanh hơn.

Cấp độ này thường được đánh số, trong đó số thấp hơn (ví dụ: G1) được sử dụng cho các loại ung thư cấp độ thấp hơn.

Ở các loại ung thư cấp độ thấp (phân hóa tốt), các tế bào ung thư trông khá bình thường. Nhìn chung, các loại ung thư này có xu hướng phát triển chậm và thường có triển vọng tốt hơn.

Ở các loại ung thư cấp độ cao (phân hóa kém), các tế bào ung thư trông bất thường hơn. Ung thư cấp độ cao thường có xu hướng phát triển nhanh, vì vậy chúng có thể cần các phương pháp điều trị khác so với ung thư cấp độ thấp.

Ngay cả khi cấp độ không ảnh hưởng đến giai đoạn ung thư, nó vẫn có thể ảnh hưởng đến triển vọng và/hoặc phương pháp điều trị của một người.

Loại tế bào

Ung thư ở một số bộ phận của cơ thể có thể bắt đầu từ các loại tế bào khác nhau. Vì loại tế bào ung thư có thể ảnh hưởng đến phương pháp điều trị và triển vọng, nên nó có thể là một yếu tố trong việc phân loại giai đoạn. Ví dụ, ung thư thực quản chủ yếu là ung thư tế bào vảy hoặc ung thư biểu mô tuyến. Ung thư thực quản tế bào vảy được phân loại giai đoạn khác với ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Vị trí khối u

Đối với một số bệnh ung thư, vị trí khối u chính ảnh hưởng đến triển vọng và được tính đến trong giai đoạn. Ví dụ, giai đoạn ung thư thực quản phụ thuộc vào việc ung thư bắt đầu ở phần trên, giữa hay phần dưới của thực quản.

Nồng độ các dấu hiệu u trong máu

Đối với một số bệnh ung thư, nồng độ một số chất nhất định trong máu (gọi là dấu hiệu u hoặc dấu hiệu sinh học) có thể ảnh hưởng đến giai đoạn của bệnh ung thư. Ví dụ, trong ung thư tuyến tiền liệt, nồng độ kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) trong máu được tính đến khi xác định giai đoạn.

Kết quả xét nghiệm trên tế bào ung thư

Đối với một số loại ung thư, xét nghiệm trong phòng thí nghiệm trên tế bào ung thư là một phần quan trọng của việc phân loại. Ví dụ, trong ung thư vú, giai đoạn có thể bị ảnh hưởng bởi việc tế bào ung thư có protein gọi là thụ thể hormone hay không.

Tuổi của bệnh nhân

Đối với một số loại ung thư, chẳng hạn như ung thư tuyến giáp, tuổi của bệnh nhân tại thời điểm chẩn đoán có thể ảnh hưởng đến triển vọng của họ, do đó, yếu tố này được tính đến khi xác định giai đoạn bệnh.

Chỉ định một giai đoạn tổng thể (nhóm giai đoạn)

Sau khi xác định được các giá trị T, N và M (và bất kỳ yếu tố nào khác ảnh hưởng đến giai đoạn), chúng sẽ được kết hợp để xác định giai đoạn tổng thể.

Đối với hầu hết các loại ung thư, giai đoạn là số La Mã từ I (1) đến IV (4). Ung thư giai đoạn I ít tiến triển hơn và thường có tiên lượng (triển vọng) tốt hơn. Ung thư giai đoạn cao hơn thường lan xa hơn (hoặc có các đặc điểm đáng lo ngại khác), vì vậy chúng có thể cần điều trị chuyên sâu hơn. Đôi khi các giai đoạn cũng được chia nhỏ, sử dụng chữ in hoa (ví dụ, giai đoạn III có thể được chia nhỏ thành giai đoạn IIIA và IIIB).

Một số loại ung thư cũng có giai đoạn 0, thường được gọi là ung thư biểu mô tại chỗ. Điều này có nghĩa là ung thư vẫn chỉ ở lớp tế bào nơi nó bắt đầu và chưa lan rộng hơn nữa.

Hệ thống phân loại khác

Không phải tất cả các loại ung thư đều được phân loại theo hệ thống TNM. Ví dụ:

– Các hệ thống phân loại khác ngoài hệ thống TNM thường được sử dụng cho bệnh u lympho Hodgkin và không Hodgkin, cũng như một số bệnh ung thư khác.

– Liên đoàn Sản phụ khoa Quốc tế (FIGO) có hệ thống phân loại giai đoạn ung thư ở cơ quan sinh sản nữ. Các giai đoạn TNM gần giống với các giai đoạn FIGO, giúp chuyển đổi giai đoạn giữa 2 hệ thống này khá dễ dàng.

– Hầu hết các bệnh ung thư ở não hoặc xung quanh não không có hệ thống phân loại chính thức vì những bệnh ung thư này thường không di căn đến các hạch bạch huyết hoặc các bộ phận khác của cơ thể.

Giai đoạn ung thư có thể ảnh hưởng đến tiên lượng như thế nào?

Cùng với loại ung thư mà một người mắc phải, giai đoạn ung thư là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi bác sĩ cố gắng xác định tiên lượng (triển vọng) của một người.

Các giai đoạn và tỷ lệ sống sót

Đối với nhiều loại ung thư, tiên lượng thường được thể hiện dưới dạng tỷ lệ sống sót. Đây là tỷ lệ phần trăm những người mắc một loại và giai đoạn ung thư nhất định vẫn còn sống trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 5 năm) sau khi được chẩn đoán. Ví dụ, nếu tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với một loại và giai đoạn ung thư nhất định là 80%, điều đó có nghĩa là 80 trong số 100 người mắc loại và giai đoạn ung thư đó vẫn được kỳ vọng sẽ sống sau 5 năm.

Tỷ lệ sống sót không thể cho biết chắc chắn điều gì sẽ xảy ra với bất kỳ người cụ thể nào, vì nhiều yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến tiên lượng. Nhưng chúng có thể cung cấp cho bác sĩ và bệnh nhân ý tưởng chung về khả năng điều trị thành công.

Tỷ lệ sống sót gần như luôn dựa trên giai đoạn ung thư tại thời điểm chẩn đoán. Những con số này không áp dụng nếu ung thư được phân giai đoạn sau đó. Ví dụ, tỷ lệ sống sót sau 5 năm của một loại ung thư ban đầu được chẩn đoán là giai đoạn II và sau đó lan sang một phần khác của cơ thể không nhất thiết giống với tỷ lệ của một loại ung thư ban đầu được chẩn đoán là ung thư giai đoạn IV (vì nó đã lan sang một phần khác của cơ thể khi được chẩn đoán lần đầu).

Điều này rất quan trọng để hiểu vì thông tin trên các trang của chúng tôi thảo luận về số liệu thống kê về khả năng sống sót đề cập đến giai đoạn đầu tiên khi bệnh ung thư được chẩn đoán.

Các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến tiên lượng

Điều quan trọng nữa là phải hiểu rằng trong khi giai đoạn ung thư là quan trọng, nhiều yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến triển vọng của một người. Tùy thuộc vào loại ung thư, các yếu tố tiên lượng quan trọng khác có thể bao gồm:

– Tuổi tác và sức khỏe tổng thể của một người.

– Cho dù các tế bào ung thư có thay đổi ở một số gen, nhiễm sắc thể hoặc protein nhất định.

– Ung thư đáp ứng với điều trị như thế nào.

Nếu bệnh nhân có thắc mắc về tỷ lệ sống sót và cách chúng bị ảnh hưởng bởi giai đoạn ung thư hoặc các yếu tố khác, hãy trao đổi với bác sĩ điều trị.

Phân loại ung thư có thể phức tạp

Các bác sĩ luôn tìm hiểu thêm về ung thư, cách ung thư phát triển và lây lan, cũng như cách điều trị tốt nhất. Theo thời gian, một số phát hiện này được thêm vào hệ thống phân loại cho các loại ung thư khác nhau, giúp chúng chính xác hơn và có giá trị hơn đối với cả bác sĩ và bệnh nhân.

Đồng thời, việc bổ sung những phát hiện mới hơn thường làm cho hệ thống phân loại trở nên phức tạp hơn so với trước đây, khiến mọi người khó hiểu hơn.

BS. Nguyễn Thùy Ngân (Thọ Xuân Đường)